Pierwszą wielką akcją UP była kampania na rzecz referendum w sprawie aborcji, podjęta w końcu 1992 r.
Pod projektem ustawy pozostawiającej kobiecie ostateczne prawo decydowania o swoim macierzyństwie udało się UP zebrać ponad milion podpisów. Akcja ta była prowadzona równocześnie z procesem tworzenia lokalnych struktur partii. Uwieńczył go I Kongres UP, obradujący w styczniu 1993 r., na którym przyjęto program partii, jej statut oraz wybrano władze naczelne. Przewodniczącym UP został Ryszard Bugaj, a w gronie wiceprzewodniczących znaleźli się m.in. Zbigniew Bujak i Wiesława Ziółkowska. Wszyscy oni pełnili te funkcje aż do końca 1997 r. W połowie 1993 r. UP była już na tyle liczna, że pozwoliło jej to wystawić kandydatów we wszystkich
okręgach w wyborach parlamentarnych, odbywających się we wrześniu 1993 r. UP zdobyła w nich poparcie ponad miliona głosujących (7,3 %). Zapewniło jej to 41 posłów i pozycję czwartego co do wielkości klubu w Sejmie II kadencji, działającym w latach 1993-1997.
Po wyborach UP nie weszła do koalicji rządzącej, złożonej z SLD i PSL. Przesądziły o tym zbyt wielkie rozbieżności programowe, dotyczące zwłaszcza programu gospodarczego rządu. W trakcie rokowań koalicyjnych nie udało się UP zyskać wystarczających gwarancji skorygowania liberalnego kursu polityki gospodarczej. Dlatego przez blisko rok zachowała wobec rządu Waldemara Pawlaka życzliwą neutralność, a później przeszła do opozycji, uprawianej z konsekwentnie lewicowego punktu widzenia.
W przedostatnich wyborach parlamentarnych, we wrześniu 1997 r., poparło Unię Pracy ponad 620 tysięcy osób, ale - acz minimalnie - nie udało się jej wówczas przekroczyć pięcioprocentowego progu wyborczego i wejść do Sejmu.
W imię współdziałania na lewicy, Unia Pracy poparła w ostatnich wyborach prezydenckich Aleksandra Kwaśniewskiego i wzięła aktywny udział w jego kampanii, w istotny sposób przyczyniając się do wygranej już w pierwszej turze głosowania. Przetarło to szlak do nawiązania bliższej politycznej współpracy z Sojuszem Lewicy Demokratycznej. Za ogromny sukces Rada Krajowa UP uznała w szczególności zebranie przez członków partii ponad 100 000 podpisów z poparciem dla A. Kwaśniewskiego. W dniu 17 grudnia 2000 r.
podpisana została przez Unię Pracy i SLD umowa o zawarciu koalicji parlamentarnych. Ostateczna decyzja o koalicyjnym starcie w wyborach została podjęta na VIII Nadzwyczajnym Kongresie UP. W wyniku wygranych przez koalicję SLD/UP wyborów powszechnych 2001 roku udało się UP wprowadzić do Sejmu 16 posłów i do Senatu 7 senatorów. Umożliwiło to powstanie samodzielnego klubu parlamentarnego Unii Pracy. W wyborach samorządowych 2002, UP startuje znowu w koalicji z SLD.